Κάστρο Αγίου Ανδρέα

Το Κάστρο του Αγίου Ανδρέα είναι το μεγαλύτερο από τα έξι κάστρα που σώζονται γύρω από την Πρέβεζα, και βρίσκεται μέσα στην πόλη. Έχει τρεις οικοδομικές φάσεις, μία για καθεμιά από τρεις περιόδους της ιστορίας της.

Το 1701, με τη Συνθήκη του Κάρλοβιτς, οι Ενετοί παρέδωσαν την Πρέβεζα στους Οθωμανούς και ανατίναξαν το παλιό Κάστρο της Μπούκας. Οι Οθωμανοί έχτισαν γρήγορα ένα νέο τετράγωνο οχυρό με πέτρινους προμαχώνες στις τέσσερις γωνίες. Τα βενετικά έγγραφα το αναφέρουν ως «κάστρο στο Κυπαρίσσι», και είχε τελειώσει ως τον Αύγουστο του 1702. Οι Ενετοί ξαναπήραν την Πρέβεζα το 1717 και την κράτησαν ως το 1797. Μίκρυναν το οχυρό περίπου στο μισό, επένδυσαν τους χωμάτινους τοίχους του με πέτρα, πρόσθεσαν πέμπτο προμαχώνα και βάθυναν την τάφρο. Μετέτρεψαν επίσης το τζαμί του σε καθολικό ναό του Αγίου Ανδρέα, προς τιμήν του ναυάρχου Αντρέα Πιζάνι που είχε καταλάβει την πόλη. Από αυτόν τον ναό πήρε το κάστρο το όνομά του.

Ο Αλή Πασάς επέστρεψε στην Πρέβεζα το 1806. Το 1807–1808 ξανάχτισε τους προμαχώνες και πρόσθεσε έναν εξωτερικό περίβολο προς τα ανατολικά, που έφερε μέσα στις οχυρώσεις τα σπίτια των προυχόντων της πόλης. Μια οθωμανική επιγραφή στον νοτιοανατολικό προμαχώνα αναφέρει το έτος 1223 της Εγίρας (1808–1809).

Στην τοιχοποιία σώζονται ακόμα έξι λιθανάγλυφα, σχεδόν όλα της οθωμανικής περιόδου. Απεικονίζουν ένα τερατόμορφο ζώο δεμένο σε κυπαρίσσι, έναν κυνηγό που πυροβολεί ένα μεγάλο θηρίο και δύο σκυλόμορφα ζώα όρθια στα πίσω πόδια. Ο Ελληνικός Στρατός χρησιμοποίησε το κάστρο από το 1912 ως το 2005, και το μεγαλύτερο μέρος του εξωτερικού περιβόλου κατεδαφίστηκε από το 1921 ως τα μέσα της δεκαετίας του 1950. Το εκκλησάκι του Αγίου Ανδρέα στον βορειοανατολικό προμαχώνα είναι του 1956. Το κάστρο είναι κηρυγμένο μνημείο, και το 2015 συμφωνήθηκε να περάσει η χρήση του στην Περιφερειακή Ενότητα Πρέβεζας.