Αρχαία Κασσώπη

Η Κασσώπη ήταν η κύρια πόλη των Κασσωπαίων, αρχαίου φύλου της Ηπείρου. Ιδρύθηκε τον 4ο αιώνα π.Χ. σε ένα πλάτωμα περίπου 550 μ. ψηλά στις δυτικές πλαγιές του Ζαλόγγου, κοντά στο χωριό Καμαρίνα. Από εκεί η θέα απλώνεται στον Αμβρακικό, στο Ιόνιο και στη Λευκάδα. Στην ακμή της, στα τέλη του 3ου αιώνα π.Χ., είχε περίπου 8.000–10.000 κατοίκους. Το 31 π.Χ. οι κάτοικοι μεταφέρθηκαν στη νεοϊδρυμένη Νικόπολη και η πόλη εγκαταλείφθηκε.

Η Κασσώπη είναι από τα πιο καθαρά παραδείγματα πολεοδομημένης ελληνικής πόλης. Οι δρόμοι της σχηματίζουν κανονικό κάνναβο οικοδομικών τετραγώνων, και μπορείτε ακόμα να περπατήσετε σε έναν λιθόστρωτο δρόμο προς τη συνοικία των σπιτιών. Στο κέντρο βρίσκεται η αγορά. Γύρω της στέκονται το Ωδείο–Βουλευτήριο (μια μικρή αίθουσα σε σχήμα θεάτρου για τη βουλή και τη μουσική), το πρυτανείο (η έδρα των αρχόντων της πόλης) και το καταγώγιο. Το καταγώγιο ήταν ένα μεγάλο κτίριο με δωμάτια γύρω από αυλή, που οι περισσότεροι μελετητές θεωρούν πανδοχείο για επισκέπτες. Το μεγάλο θέατρο, για έως περίπου 6.000 θεατές, βρίσκεται στους πρόποδες του λόφου και αποκαταστάθηκε και χρησιμοποιήθηκε ξανά το 2023. Σώζονται τμήματα των ογκωδών τειχών της πόλης.

Ο Σωτήρης Δάκαρης έκανε ανασκαφές εδώ το 1952 και το 1955. Από το 1977 ως το 1983 το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο έσκαψαν μαζί, και η μελέτη τους για τα σπίτια της Κασσώπης έγινε κλασική για την ελληνική πολεοδομία. Το 2026 ο χώρος αναβαθμίζεται με προσβάσιμη διαδρομή και ηλεκτρικά οχήματα που σταματούν στην αγορά, στο βουλευτήριο, στο πρυτανείο, στο καταγώγιο και στο θέατρο.